त्रिलोचन कोइराला
समीक्षा
गजल लेखनको लागि उर्भर भूमि मानिन्छ, झापा जिल्लालाई । त्यसमा पनि दमक श्रेत्र त गजल काम हस्थीहरुको बसोवास गर्ने स्थान नै भने हुन्छ । गजलका चिरपरिचित नामहरु सुमित्रा वाङदेल “चेली”, प्र्रकाश आङदेम्बे, शिव प्रणत, मायामितु न्यौपाने, भूपेन्द्र्र तिम्सिना, बलिभद्र कोइराला, लोकेन्द्र बञ्जरा, केशव आचार्य, याम थुलुङ, कमल देवानलगायत जोडिन थालेको अर्को गजलकार हुन यम सुवेदी । यमन सुवेदी एक दशक अगाडिदेखि नै गजल सृजनामा लागेका हुन् । त्यसैमा आफ्नो जीवन समपर्ण गरिरहेका छन् ।
एक दशक बढीको यमनको संघर्ष, लगनशिलता, पीडा, रोदन उमङ्ग, खुसी आरोह अवरोहको मीठतीता अनुभवलाई उनै गजलका शेरमार्फत गजल संग्रह प्रकाशन गरेका छन् । प्रकाशन गजल नेपाल अनाम मण्डलीमार्फत यमन सुवेदीको गजल संग्रह “त्यसपछि मलार्य सोध...”
चिनिएका, छानिएका, त्यसमा पनि खारिएका गजलकारका गजलहरु “त्यपछि मलाई सोध...” एक उत्कृष्ठ संग्रह बनेको छ । जगजमा अनियन्त्रित बगेका वाढीलार्ई नियन्त्रण गर्ने प्रतिनिधि बनेकोे छ यो संग्रह । अझ सयम सान्धर्भिक यथार्थपन छ विकास छ । समस्या छ । सम्पूर्ण पाठकको लागि पठनीय छ । त्यसपछि मलाई नसोध संग्रह ।
६० गजलहरु रहेको संग्रह प्रकाशन गर्दा संग्रह मार्फत न उनले आफ्ना भनाई सार्वजनिक गरेका छन् । न त कुनै अग्रजसँग शुभकामना नै मागेका छन् । उनले मात्र आभार प्रकट गरेका छन् । गजलको मुल्याङ्कन गर्ने जिम्मा पनि पाठकलाई दिएको संग्रह स्रष्टा छापाखाना दमकमा मुद्रण गरेका छन् ।
गजल प्रतिनिधिमूलक छन् ।गजलले समय चिताएको छ जीवनलाई बुझाएको छ । शिेष प्रेमलाई दर्शाएको छ । समय सान्दर्भिक गजमा उनि लेख्छन् ।
जता छोए नि दुख्ने विरामी बनाको छ समयले
आफ्नो लासको आफै मलामी बनाको छ समयले
धरोधर्म देशकै लागि मर्छु भन्ने मान्छोलाई पनि
आफै बोक्सी आफै धामी बनाएको छ समयले
यसरी गजगमार्फत देश चिनेका छन् माटो सुगेका छन् यमनले । यथार्थ छ कालजई छ उनको गजलहरु । वास्तवमा गजल प्रेमको वर्णनको लागि नै हो । त्यसैले होला उनका बढी गजल कल्पनामा बगेका छन् । प्रेम वर्णनमा हुन् र सुन्दर सपना पनि देखेका छन् उनले गजलमार्फत । अलगअलग गजलमा उनी लेख्छन् –
बोटदेखि पात फूलसम्म तिमी
शुन्यदेखि जमात हुलसम्म तिमी
उनको दिन खोलेर मायाको प्रसंसा गरेको छन् । त्यसभन्दा अगाडि उनि लेख्छन् ।
नाम राखी थर छोड्ने के विचार छ यसपाली
साच्चै मन घर छोड्ने के विचार छ यसपाली
यमनले प्रसंसा, प्रस्तावसँग भविष्य पनि जङ्गलमा देखेका छन्, लेखेका छन्–
हाम्रो सानो घर हुन्छ त्यहाँसम्म सोचेको छु
जस्तो पिपल वर हुन्छ त्यहाँसम्म सोचेको छु
यी गजलहरु उनको प्रतिनिधि मात्र हुन् । गजल शव्द शव्दमा बगेका छन् । फूलको मगमगीझै बासनामा छन् । दियालो झै बलेका छन् । अझ भनै एक उदाहरणीय गजल बनेका छन् ।
मीठो गजलको सिर्जनामा लाग्नेहरुलाई समयमा गरिएको संग्रह आकर्षण कलरमा उत्कृष्ठ कवर डिजाइन अग्जन जवेगूले गरेका छन् । प्रकाश आङ्देम्वेको तस्वीर, याम थुलुङ र कृष्ण घिमिरेको कम्प्युटरको आकर्षक कामले नमुना नै बनेको छ । पुस्तक नगद ५० मा पाइने पुस्तकका शिर्षक आफ्नै उत्कृष्ठ गजलको शेरबाट राखिएको छ ।
एक्लै हिड्न पुललाई सोध त्यसपछि मलाई सोध
बाटो ह्नि तुललाई सोध त्यसपछि मलाई सोध
0 comments:
Post a Comment