कथा

यति चिसो रुपमा हावा बँहदैछकी मानौँ, अबको केहि छिनमै हिउँको बर्ष हुनेछ । यस्तो प्रकारको जाडोले सम्भव् त जुनसुकै प्राणीका मुटुहरु काँप्न के बेर ? यहि चिसो बतास्लाई सहँदै बस्तीका सारा मानिसहरु चुपचाप निदाइरहेका छन् । एउटै छैन मान्छेका चहलपहलहरु । बेला बेलामा यसो दुईचार वटा कुकुरहरु भुक्छन् । यस्तै छ आज यो रातको विशेषता.......।

बस्तीमा पनि होचो सबैभन्दा सानो घर तर फराकिलो आँगन थुङ्गा–थुङ्गा फूलले सजिएको आँगन जसले बँगैचालाई पनि गिज्याइरहेको छ । त्यो घरको सुन्दरता उज्यालोमा मात्रै देख्न सकिन्छ । यो रातको अँध्यारोमा सुन्दरता लुकेको छ त्यो घरको । त्यहाँ रातको समय सधै मधुरो बत्तिको उज्यालो टाढाबाटै देख्न सकिन्छ । आज पनि कोठा भरि धमिलो प्रकाश छरेर त्यो बत्ति त्यसरी नै बलिरहेको छ । ऊ र त्यही कोठामा सुत्छ । लाम्चो अनुहार, रातो बर्ण, ठूलो चम्किलो आँखा, उचाई अग्लो घाँटीमा मालाको रुपमा यौटा पाना आकारको लकेट छ । त्यस लकेटको बिचमा अंग्रेजी शब्दमा ‘ब’ लेखिएको छ । लकेटले उसलाई सुहाएको छ तर त्यो उसलाई कसैले दिएको हो तर निकै बर्ष पहिले । हावा चलिरहेको हुँदा अलिकति हावाको वेगहरु त्यो खुल्ला झ्यालबाट भित्र पसेर धमिलो प्रकाश छरेर बलिरहेको त्यो बत्तिलाई राम्ररी बल्न दिएकै छैन । तर पनि झप्झपाउँदै बलिरहेको छ । बत्तिको उज्यालोले भरिएको त्यो कोठा अनि बाँसले सेन्टिबेरा गरिएको घरको भित्तामा ‘उसको’ आकृति छायाँको रुपमा चटपटाएको स्पष्ट देख्न सकिन्छ । उसको अगाडि यौटा टेबुल छ । उ टेबुल अगाडिको खाटमा छ । टेबुल निलो पर्दाले ढाकिएको छ । त्यो टेबुलको बारेमा भन्नु पर्दा समग्रमा व्यवस्थीत छ । टेबुलमा एउटा रक्सीको बोतल साथै एक पिस फोटो पनि (उसको प्रेमिकाको) र एउटा खाली गिलास छ । त्यो गिलासमा उसले रक्सी खन्याएर भरि बनाउँछ वा त्यतिकै खाली राख्छ त्यो उसले निधो गरेको छैन । बोत्तलको पिउनु अघि उ निकै उदाश हुन्छ तर जब बोतलको पिउँछ अनि एक्लै आफु हाँस्छ तर आँखा उसको रसाई हाल्छ । एउटै मुहारमा एकै चोटी आँशु, हाँसो र उदासीपन कत्ति अनौठो दृश्य हो त्यो । त्यस अनौठो दृश्यलाई यस कुराले झन् अनौठो बनाउँछ । टेबुलमा कोल्टेरुपमा ढल्केर टाउको टेबुलमा घस्दै आफ्नो हात टेबुलमा बजार्छ अनि रुञ्चे आवाजहरु निस्कन्छ । मानाँै मसिना केटाकेटीहरुले आफुले मागेको चीजहरु नपाउँदा घुर्की देखाउँदै धुलोमा लडिबडी खेलेको होस् यसरी नै बुझ्न सकिन्छ । त्यस यथार्थलाई उमेरले लगभग उ झन्डै ४० बर्षको हाराहारीमा छ । उसको यस्तो चाला निकै बर्षौदेखि रहँदै आएको छ । जहाँ चोट हुन्छ जरुर त्यहाँ धारिलो हतियारको प्रहार भएको हुन्छ उसका विगतलाई हेर्ने हो भने ऊ मिजासिलो चञ्चले सरल अनि स्वतन्त्ररुपले खुल्ला निलो आकाश र धर्तिको विचमा रमाएर उड्ने पन्छी जस्तै खुल्ला रुपमा रमाउन चाहान्थ्यो । ओइलिएका फुलहरुमा रस भरेर भमरा पुतलीहरु लोभ्याउन सक्थ्यो । तर आजकल त खाली बन्दकोठामा एक्लै रमाउने प्रयास गर्छ । तर सधै असफल हुन्छ उसका लागी आज बगैचाका थुङ्गा–थुङ्गा फूलहरुले सजिएको शान्तरुपले पवित्ररुपमा बालेका दियोहरु मात्र बाल्छ । जसलाई आस्थाको केन्द्रविन्दु मानिन्छ ।

समग्रमा त्यो स्वर्गको एउटा सानो टुक्रा सब बेकार भएको छ जसका लागी उसले स्वर्ग रच्यो, जसलाई त्यहाँ सजाउन चाहान्थ्यो उसैले उसको मुटु र मन चुडेपछि त्यो स्वर्गबाट उ बिरक्तिएको छ । कैयौँ सपनाहरु थिए तर दुर्भाग्य ति सपनाहरु त उसकै प्रिय पात्रद्वारा पो चकनाचुर पारिएछ । आज आफ्नो लागी मात्र नकल्पेर केवल उनको लागी पनि कल्पेको संसार जसलाई उ यथार्थमा बदल्न सक्थ्यो तर पुरा नहुँदै उनीबाट उसले कल्पेको संसारमा आगो लागेको छ । उ अध्यारोमा निदाएर विहानको उज्यालोमा ब्युझिन चाहान्थ्यो तर उसलाई कसैले अध्यारो मै व्युझाएर घायल पारिदियो । उ चाहान्थ्यो कि आगो लागेपछिको बाकी खरानी पनि मेरै संसारको हो त्यही खरानी भए पनि टिपेर संगालु । तर त्यो पनि एउटा बेमौसमको हुरीले उडाएर उ बाट टाढा धेरै टाढा पु¥यायो । यो सब उसले हृदयदेखि नै गरेको साँचो पवित्र मायाको नतिजा हो ।

जुन आगोको लप्का भएर उसैमाथि चुही रहन्छ । त्यसबाट ऊ तड्पिन बाध्य हुनुपर्छ उसलाई लागिरहेको छ । कसैलाई माया गर्नु भुलरहे छ । माया गरेर बाँच्नु र नगरि बाँच्नुमा उसले आकाश जमिनको फरक भेट्टाएको छ । त्यस प्रकारको फरक उसले त्यस बेला देखि थाहा पाएको हो । जसले उसलाई करिब सोह्र–सत्र बर्ष पहिले उसको सिधा मायाको फाइदा उठाएर कठोर उपहार ‘चोट’ दिएर गइन् । धेरैलाई प्रायः हृदयमा लागेको चोेटको दुखाई थाहा छ । तर त्यस चोटको असर उसमा यसरी पर्न गएको छ कि, चोट त हृदयमा नै लागेको हो तर चोटले छिया–छिया भएको उसको हृदय शरिरको कुन भागमा छ, उसैलाई थाहा छैन । एउटा असाहाय गरिबले एकछाक टार्नका लागि जसरी छिमेकीमा चामल देलाकी भनेर सहयोगको अपेक्षासहित हात फैलाउँछ । त्यसरी नै उसको दुखाइको ग्रसित शरिर, मन, मुटुले पनि मलम पट्टिको हातले कोमलरुपले सुम्सुम्याई दियोस् मन्ने ठान्छ । त्यही अनुसार उ आफ्नै हातले दुखाई महसुस भएको ठाउँमा सुम्सुम्याई रहेको छ । तर आराम मिल्दैन किनकी उसलाई भित्रैबाट दुखेको छ । बस् उ हर साँझ तस्बीर नियालेर रक्सी पिएर उदाशीपनमा रात बिताउँछ । तर उ कहिल्यै मात्दैन सायद , अब उ मात्न चाहदैन पनि उसले आशगर्न छाडेन उसलाई आफ्नो चोखो मायामा विश्वास थियो । अझै पनि उनी म सगैँ आउने छिन भनेर तर आएन यदि आएकी भए उनलाई सहजै स्वीकाथ्र्याे किनकी उसले पहिलो चोटी मानव जीवनमा मान्छे हुनुको अर्थ बुझेर चोखो माया गरेको थियो । ऊ चाहान्थ्यो । तिमी त्यो घर त्यागेर म सगैँ बाँकी जीवन विताउ मेरो मायालाई स्वीकार म सगँ तिमीहरुको जस्तो ठूलो घर छैन तर ठूलो घरहरु भन्दा धेरै चोखो माया छ । यो त उसले चाहेको कुरो न हो तर आउन त के एक दिन पनि उनलाई उसले देख्न पाएको छैन । यदि देख्न मन लागेमा त्यही लकेट सुम्सुम्याउछ, तस्वीर नियाल्छ । पहिला बिताएका क्षणहरु स्मरण गर्छ र चित्त बुझाउ छ ।

उनीहरुको प्रेमको सुरुवात हुदाँ दुबैको संसार एउटै थियो । गोडाको चाल फरक भए पनि गन्तव्य र हिडने बाटो यौटै थियो । उनले उसलाई भनेकी थिइन ‘‘मोहन र यदि तिमी फूल भएको भए मलाई के भएको हेर्न चाहान्थ्यौ ?’’ मन्द मुस्कानमा मोहनको जवाफ निस्कियो । ‘तिमी पनि फुलै भएको हेर्न चाहान्छौ’ उनि तर्क गर्थिन ‘‘अ हँ तिमीले भनेको जस्तो हुन्न थेँ बरु भमरा हुन्थे । त्यस पछि दुबै टाउको जुधाएर हाँस्थे र एकछिन चुपरहन्थ्ये । त्यहाँ मौनता छाउँथ्यो त्यही मौनतलाई भङ्ग गर्दै पूनः मोहन बोल्थ्यो । ‘‘अनि म नदि भए तिमी चाँही के नि ?’’ मोहनलाई मायालु अंगालोले बेरेर हाँस्दै उनी जवाफ दिन्थिन् ‘‘म झर्ना हुन्थे मलाई झर्ना मन पर्छ र तिमी पनि झर्ना नै हुनुपर्छ । यदि नदि भयौ भने, म अग्लो छाँगा हुन्छु । अनि तिमी बग्दै आएर त्यसबाट खस्छौ । त्यस पछि तिमी पनि मलाई मन पर्ने झर्ना हुन्छौँ । ‘‘झर्ना नै किन ?’’ विना आवाज मायाको भावले सजिएको मुस्कानमा अम्रिता उत्तर दिन्थिन् ‘‘झर्नामा एकै चोटी सुन्दरता देखिन्छ नदिमा त म खासै सुन्दरता नै पाउँदिन ।’’ कति अकल्पनीय संसारको कल्पना थियो त्यो । तर, आज अम्रिताले साँच्चै फूलमा भमरा रस भइञ्जेल मात्र त्यहाँ झुम्मिन्छ तर ओइलिए पछि भमरा आँफै फूलबाट टाढा जान्छ भनेर भंमराको स्वार्थलाई स्पष्ट पारिदिइन् । फरक यति छ कि भंमराले रस चुस्दै गरेको फूल ओइले पछि अर्काे फूल भंमराले पाउँछ तर ओइलिएको फूलमा पूनः अरु पुतली, भंमराहरु आउँदैन । उनी आफुलाई भंमरा ठान्ने भंमरा नै रहिन् तर मोहन भने जस्तै मोहन झर्ना हुनसकेन । ऊ सोच्दछ । पानीको सुन्दर रुप के झर्ना मात्र हो ? सम्म वेगमा कलकलाउँदै बग्ने नदि अग्लो स्थानबाट खसेपछि त्यो झर्ना हुँदोरहेछ । तर झर्ना भएर खस्नु अघि सम्म वेगमा बग्नु पर्दैन र, उ आफ्नै मनसगँ प्रश्न गर्छ अम्रितालाई झर्ना भए तर नदिले नै समुन्द्र भेट् छ नदिमै सुन्दर मनमोहक छालहरु लहराउँछन् । त्यसैमा ढुङ्गा सैर गर्न सकिन्छ । यो सब नदिमा लुकेको सुन्दरता खोजे पछि भेटिन्छ । मलाई उनले नदि देखिन तर नदिमा लुकेको सुन्दरतालाई खोज्न चाहिनन् । मायाको चिनो स्वरुप अम्रिताले दिउको लकेट आजसम्म मोहनको घाटीमा सुरक्षित छ । के उसले दिएको माला पनि अम्रिताको घाटीमा सुरक्षित होला ? उनले के मोहनले जस्तै एक अर्काको कमीको महसुस गर्छिन ? मोहनको मायाको चिनो स्वरुप लकेटको ठाउँमा उनको श्रीमानको मङ्गल सुत्र होला, पहिले पहिले मोहनले समाएको र चुम्बन गरेको अम्रीताका हातहरुमा उसैको घरको व्यवहार होला । निश्चयनै अब भने मोहनको मायाको प्रतिकहरु अम्रितामा केहि रहेन । यस्तै कारणहरुले आजको यस्तो चिसो मौसममा पनि मोहनलाई हप्हपी गर्मी लागेको छ । उ गर्मीबाट मुक्त हुन चाहान्छ । यसका लागि उसले के के त्याग्नु पर्ने हो थाहा छैन । अघिसम्म अध्यारोमा बत्ति बलिरहेको कारण त्यहाँ पनि घर त रछ हैँ भन्ने हुन्थ्यो तर अहिले बत्ति निभाएको कारण पुरै अध्यारोले छोप्यो, मोहनको त्यो सानो घरलाई अहिले कुकुरहरु पनि भुक्न छाडे । सारा प्राणी मस्त निन्द्रामा छन् । हावाको गती पनि सुरुको जस्तै छ । यता मोहन भने आफ्नो पुरै भेषबदलेर साधुको लुगामा आँगनमा आयो । हातमा एउटा बलेको लाल्टीन पनि छ । उज्यालो लाल्टीन बोकेर आँगन बिच अभिइ घरको चारैतिर नियाल्छ । हेराईको भाव यस्तो छ की अब, सबै त्यागी सक्यो केहिको माया छैन । लाल्टीनलाई उसले आँगनकै रातो गुलावको बोटनिर बिसायो त्यस पछि माला खोलेर गुलावकै हाँगामा सिउरीदिन्छ ।

अम्रिताको फोटो त्यही लाल्टीन छेऊमा आफु तिर फर्काएर राखि दियो । त्यो फोटोमा अम्रिता हासीरहेकी थिई । एक क्षण त्यस फोटोलाई मोहनले नियाल्यो र आफु पनि विना आवाज मुस्कुरायो । त्यो हाँसो सगँसगँै मसिनो बोली मोहनको मुखबाट अम्रिताको जीवनको कामना सहित बोली छुट्यो ‘‘सधै खुशीले ज्युनु’’ यति भनेपछि मोहनको हाँसो बन्द भयो, उ शान्त रुपले मन्त्र जप्दै ‘‘ऊँ...ऊँ...। भन्दै उत्तरी जंगलतिर लाग्यो । उसले गृहत्याग मात्र नगरेर आज कसैलाई साँचो माया गर्दा सुन्दर संसारको माया प्रति पनि विरक्तीनु प¥यो । संसारको पनि मोह उनैको कारणले त्यागेर जोगी भएर हिँड्यो यता हावाको मन्द गतिमा गुलावको हाँगासगँँँँँँँै त्यसमा मोहनले सिउरीदिएको आफ्नी प्रेमीकाको लकेट हल्लिदै छ । हल्लिदा लाल्टीनको उज्यालोले बेला बेलामा लकेट बिच रहेका अंग्रेजी शब्द पनि देखिन्छ । लाल्टीनको उज्यालो धेरै मात्रामा मोहनले भुइँमा राखेको अम्रिताको हाँसीरहेको फोेटोमा परेको छ र त्यो लकेट हल्ली रहँदा यस्तो महसुस हुन्छ अम्रिताले मोहनलाई छाडेर अर्कैसगँ गए जस्तै आफुलाई चाँही (लकेटलाई) मोहनले छाडेर नगइदियोस् तर उ नफर्किएसी चिसो हाँवाको मन्द गतिमा गुलावको हाँगा सगैँ लकेट हल्लीरहेको छ, ह..ल्...ली...रहे..छ.., ह..ल्..ली..रहेछ ।’’

Posted in: कथा